Bu anıtın hikâyesi aslında Cumhuriyet’in erken dönemine, 1935 yılına kadar uzanıyor. “Devrim için 1935” adıyla yaptırılan anıt, o dönemde Cumhuriyet devrimlerini simgelemek ve bu değerleri toplumun her kesimine ulaştırmak amacıyla ortaya çıktı. Sadece bir taş yapı ya da estetik bir unsur değil, aynı zamanda yeni kurulan bir ülkenin ideallerini temsil eden sembolik bir eserdi. Çiğli’deki yerine yerleştirildiğinde, bulunduğu çevrede dikkat çeken ve anlam yüklenen yapılardan biri haline geldi.
Ancak bu hikâye kesintisiz devam etmedi. 1994 yılına gelindiğinde anıt, bulunduğu yerden kaldırıldı. Bu kararın neden alındığına dair kamuoyuna açık, net ve detaylı bir açıklama yapılmadı. İşte tam da bu belirsizlik, yıllar içinde anıtın kendisinden daha büyük bir merak konusu haline gelmesine yol açtı. Çiğli’de yaşayanlar için bu yapı zamanla “kayıp anıt” olarak anılmaya başladı; yeni nesiller ise varlığından bile habersiz büyüdü.
Aradan geçen yaklaşık 29 yıl boyunca anıt ortalıkta yoktu, ancak hikâyesi tamamen kaybolmadı. Yerel hafızada yaşamaya devam etti. Özellikle “Çiğli devrim anıtı nerede?” ya da “Çiğli anıt kaldırıldı mı?” gibi soruların yıllar sonra bile Google’da aranmaya devam etmesi, bu unutulmuş yapının aslında hiç unutulmadığını gösteriyordu.
Uzun süren bu sessizliğin ardından 2023 yılında önemli bir gelişme yaşandı. Yapılan çalışmalar sonucunda anıt yeniden bulundu ve gerekli düzenlemelerin ardından tekrar kamusal alana kazandırıldı. Cumhuriyet’in 100. yılına denk gelen bu süreçte, anıtın yeniden yerine yerleştirilmesi sadece fiziksel bir dönüş değil, aynı zamanda geçmişle kurulan sembolik bir bağın yeniden güçlenmesi anlamına da geldi.
Bugün “Çiğli devrim anıtı” hakkında yapılan aramalarda karşılaşılan en büyük karışıklık, bu çok katmanlı hikâyeden kaynaklanıyor. Çünkü bu anıt ne tamamen kaybolmuş bir yapı ne de kesintisiz varlığını sürdüren bir eser. Aksine; yapılmış, kaldırılmış, uzun süre unutulmuş ve yıllar sonra yeniden ortaya çıkarılmış bir kent hafızası parçası.
Çiğli’de yaşayanlar ya da ilçe hakkında araştırma yapanlar için bu anıtın hikâyesi, sadece geçmişte yaşanan bir olay değil; aynı zamanda bir kentin zaman içinde nasıl değiştiğini, neleri hatırlayıp neleri unuttuğunu gösteren güçlü bir örnek olarak öne çıkıyor. Bu yüzden “Çiğli” üzerine yapılan aramalarda bu tür hikâyelerin öne çıkması, yalnızca bilgi ihtiyacından değil, aynı zamanda geçmişle kurulan bağın hâlâ canlı olmasından kaynaklanıyor.
