“Bu proje çok uçuk kaçık” demez mi başımdan aşağı kaynar sular döküldü.
Proje Agora’dan Kadıfekale’ye teleferik. İzmir’in belki de en keyifli olması gereken yerini ayağa kaldıracak, yerli ve yabancı ziyaretçilerin ilgi odağı olacak bir proje.
İzmir’in 8500 yıllık tarihinde Kadıfekale’nin yerini bir hatırlayalım dilerseniz.
Kadifekale İzmir Körfezi’ne hâkim 186 m rakımlı Pagos Tepesi’nde yer alıyor.
Rivayete göre Doğu Seferi sırasında Smirni’ye gelen İskender, Pagos Tepesi’nde avlanırken uyuyakalır ve bir rüya görür. Rüyasında kendisine şehri bu tepenin eteklerine taşıması gerektiği söylenir. Taşınma süreci İskender’in ölümünden sonra, sırasıyla I.Antigonos Monophtalmos ve Lisimahos’un yönetiminde MÖ 4. yüzyılın sonu ile MÖ 3. yüzyılın başında gerçekleşir. Kaledeki ilk surlar da bu dönemde inşa edilmiş.
Daha sonra 13. yüzyılda III.İoannis döneminde kale surları onarılırken kale içinde sarnıç, kilise ve manastır inşa edildi. 15. yüzyılda I.Mehmed tarafından yıktırılan surlar, II.Mehmed zamanında tekrar onarıldı. Türklerin eline geçtikten sonra kaledeki kilise camiye dönüştürüldü. 18. yüzyıl itibarıyla kale harap bir duruma gelmiş ve işlevini yitirmiş haline geldi.
2010’ların başında İzmir Büyükşehir Belediyesi ‘nin yürüttüğü kentsel yenileme projesi ile kalenin güney surları önünde yer alan binalar yıkıldı. Kale surları yenilendi ve ışıklandırıldı, sarnıç ve mescit restore edildi.
Kadifekale, 2020’de UNESCO tarafından “İzmir Tarihî Liman Kenti” adıyla oluşturulan miras alanının bir parçası olarak Dünya Mirası Geçici Listesi’ne dahil edilmiş durumda.
Taş ve tuğla kullanılarak inşa edilen kalenin batı ve güney surları ile beş kulesi var. Kulelerin yüksekliği 20 ila 35 m arasında. Kalede yer alan sarnıç, kırk direklidir ve andezit ana kayanın oyulması ile yapılmış. Sarnıcın üst örtüsü dikdörtgen planlı yirmi tane fil ayağın taşıdığı kemerlerden oluşuyor.
Geçen ay Bursa’ya gittim. Bursa Büyükşehir Belediyesi’nin işlettiği (adeta para basan) teleferik ile Uludağ’a çıktık. Oteller bölgesinde yine belediyenin uygun fiyatlı restoranları ve kafeleri var. Orada İzmir’e gemilerle gelen turistler otobüslerine binip Efes Meryem Ana’ya gittiklerinde ya da döndüklerinde teleferikle Kadıfekale’ye çıksalar ne güzel olur diye düşünmeden edemedim.
Kadıfekaleye adeta yıllarını veren Salih Erkek sonunda burayı adam etmek için geniş katılımlı bir dernek kurdu. Kadifekaleyi Yaşatma ve Kalkındırma Derneği. Şu anda olay Büyükşehir den çıkmış vakıflara intikal etmiş durumda. Erkek İzmir Valisi Dr.Süleyman Elban’ı ziyaret edip konuyu istişare edip Valiyi Kadıfekale’ye davet etmiş. Şimdi Vali’nin ziyareti bekleniyor.
Teleferik projesi de İzmir Valisi’nin önerisi ile ve de Avrupa Birliği’nden bulunacak fonlarla hayata geçirilmeye çalışılacak.
Kadıfekale’ye o büyük bayrağı da diken 22 yıldır bu işin mücadelesini yapan Salih Erkek. Dönemin İzmir Ticaret Odası Başkanı Ekrem Demirtaş’ın katkılarıyla hayata geçirmiş.
Teleferik projesinin bir ayağı da Kadıfekale’yi yaşanır hale getirmek. Michelin yıldızlı restoranlar, zincir kafeler, alışveriş standları kurulur. Ankara Etimesgut Belediyesi ‘nin Açıkhava Tarih Müzesi’ne benzer İzmir’in tarihinden kesitler sunulan benzer bir müze ve Miniatürk harika olur. Tabii ki kadınlarımız için hobi kursları ve çocuklarımızın oyun alanlarını da unutmamak gerekir.
Hayallerimizin sonu yok. Ne diyor Haluk Levent “Kadıfekale” şarkısında?
“Bugün akşam dolunay var İzmir’de, karşımda Kadifekale”
Prof. Dr. Erkan Sevinç
