İzmir Büyükşehir Belediyesi, engellilerin bağımsız yaşam becerilerini geliştirmek amacıyla Günlük Yaşam Becerilerini Destekleme Programı’nı başlattı. Çalışma kapsamında Yurdoğlu Engelli Çalışmaları Merkezi’nde bir ev ortamı oluşturulurken, program sayesinde engelli bireyler yatak toplama, diş fırçalama, kahve yapma, çamaşır katlama gibi günlük yaşamın birçok becerisini öğrenerek bağımsız yaşama hazırlanıyor. Kardeşinin saçını örebilmek için programa katılan görme engelli bir katılımcının olması verilen hizmetin engelli bireyler için önemini ortaya koyuyor.
Öz bakım ve ev içi yaşam becerileri
8 hafta sürecek program kapsamında, görme engellilere bireysel çalışmalar yapılırken, nöroçeşitli bireyler ise grup çalışmalarına katılıyor. Çalışma kapsamında öz bakım becerileri ve ev içi yaşam becerileri öğretiliyor. Öz bakım becerilerinde el-yüz temizliği, diş fırçalama, saç bakımı, tuvalet becerileri, giyinme ve soyunma; ev içi yaşam becerilerinde ise basit düzeyde yiyecek ve içecek hazırlama, mutfak araç gereçlerini güvenli kullanma, sofra hazırlama ve toplama, oda düzenleme, eşyaları yerleştirme, basit temizlik becerileri, çamaşır ve giysi düzeni gibi eğitimler veriliyor. Bu eğitimleri alan engelli bireyler bir sonraki aşamada günlük rutin oluşturma, zaman yönetimi, sorumluluk alma, görev takibi, sosyal ortamlarda uygun davranışlar, güvenlik kuralları, toplu yaşam alanlarını kullanma, alışveriş ve temel para kullanımı eğitimlerine katılıyor.
Ev ortamı oluşturuldu
Engelli Çalışmaları Şube Müdürlüğü’nde görevli Emel Pektezel, merkezde bir ev ortamı kurguladıklarını belirterek “Bireylerin ev içi becerilerini geliştirmeleri için yaşam alanı, mutfak becerilerini geliştirmeleri için mutfak düzeni, kişisel bakım becerilerini çalışabilecekleri özel alanlar oluşturduk” dedi. Program kapsamında katılımcıların öncelikle ihtiyaç duydukları becerilerin belirlendiğini ifade eden Pektezel, değerlendirme görüşmeleriyle başlayan sürecin 8 haftalık modül şeklinde ilerlediğini söyledi. Pektezel, “Bu süreçte ped takmadan diş fırçalamaya, yatak toplamadan ütü yapmaya, kendi kahvesini hazırlayıp içmeye kadar geniş bir yelpazede destek veriyoruz. Temel amacımız bireylerin bağımsız yaşam becerilerini güçlendirmek” diye konuştu. Katılımcılardan gelen geri bildirimlerin oldukça olumlu olduğunu belirten Pektezel, görme engelli bir katılımcının kardeşinin saçını örmek istemesi üzerinden örnek verdi. Pektezel, “Şu an o beceriyi kazanma sürecinde neredeyse tek başına saç örebilir duruma geldi” dedi.
Kardeşinin saçlarını örebilecek
21 yaşındaki görme engelli üniversite öğrencisi Duygu Bulut, Kahramanmaraş’ta yaşayan kardeşinin saçlarını örebilmek için programa katıldı. Bir başkasının saçını örebilme konusunda önemli ilerleme kaydeden Bulut, çalışma sırasında duygusal anlar yaşadı. Bulut, “Bazı eksiklerimi kapatmak, bildiklerimi pekiştirmek ve daha önce deneyimlediğim konuları başka ortamlarda da denemek için bu programa katıldım. Çünkü sürekli aynı evde yaşayamıyoruz, ortam değişikliği olabiliyor. Becerilerimi farklı ortamlarda da denemek istedim. Bence çok iyi bir uygulama ve bu her şehirde olabilen bir çalışma değil. Bu çalışmaların yayılması gerekiyor. Sadece büyük şehirlere değil, tüm ülkeye yayılması gerek” sözlerine yer verdi.
“Bu yaşıma kadar yapmayı bilmiyordum”
Programa katılan 22 yaşındaki görme engelli Irmak Bağlan, “Ben üniversite öğrencisiyim. Ev işlerini yapamadığım için bu programa katıldım. Bir şeyler öğrenmek istedim. Günlük yaşamdaki bu işler benim için çok önemli. Bu yaşıma kadar yapmayı bilmiyordum. Burada aldığım derslerde bana çok yardımcı oluyorlar. İlgili ve destekleyiciler. Burada ped takmayı, kahve yapmayı, bulaşık makinesi yerleştirmeyi öğrendim. Yatak yapma konusunda zorlanıyorum, çamaşırları katlama konusunda pek iyi değilim ama onları da öğreneceğim. Bu çalışma son derece güzel. Çoğu yerde böyle çalışma yok. İzmir’de olduğu için şanslı ve mutluyuz” diye konuştu.
“İnsanlara bağımlı kalmadan yaşamak istiyorum”
28 yaşındaki görme engelli Hasan Ali Çınar, “Ben üniversite mezunuyum. Çevremdeki insanlara bağımlı kalmadan kendi ayaklarım üzerinde durabileceğimi gösterip psikolojik baskı altından kurtulmak istiyorum. Programa yeni başladım. Elektrikli süpürge ile yerleri süpürmeyi öğreniyorum, yatak toplamayı öğreniyorum. Günlük hayatta yapmakta zorlandığım ne varsa hepsini tek başıma yapıp insanlara bağımlı kalmadan yaşamak istiyorum” ifadelerini kullandı.
“Yatağımı kendim toplayacağım”
Programa katılan 23 yaşındaki otizmli birey Ahmet Korkunç ise “Ütü yapmayı, elektrikli süpürge kullanmayı, odaları toplamayı, kahve yapmayı öğreniyorum. Kendimi çok mutlu ve iyi hissediyorum. Eve gider gitmez yatağımı kendim toplayacağım, bulaşıkları ben yıkayacağım” dedi.
Program, Engelli Çalışmaları Şube Müdürlüğü’nde görevli uzman personel Emel Pektezel, Ayça Gültekin, Cansu Deniz Ağ, Sinem Yıldırım ve Birce Ulya Kalan tarafından yürütülüyor.
