Yakın gelecek pek iyi gelmeyecek gibi duruyor.
Savaşlar, kronikleşen ekonomik sorunlar, açılan zengin-fakir makası, yapay zekâyla tartışılan belirsiz bir gelecek, sazan sarmalına dönen finansal sistemler… Liste uzar.
Ama Ahmed Arif boşuna dememiş:
“Düşün, uzay çağında bir ayağımız,
Ham çarık, kıl çorapta olsa da biri.
Düşün, olasılık, atom fiziği
Ve bizi biz eden amansız sevda.”
Bir yanda modern teknoloji, diğer yanda geleneksel şekilde zeytin budarken aklıma düşüyor bu dizeler.
Güzel, temiz bir hava. Sakız fidanlarının yaprakları kopyalanması zor bir kırmızıya çalıyor. Üstümde sonsuz gökyüzü, etrafımda sükûnet.
Benden yüz-yüz elli yıl önce büyük dedelerimin oturup ağaçlara baktığı yerden bakıyorum ben de. Acaba onlar da kendilerinden çıkan fıstık, menengiç ve sakızlara bakıp mutlu oluyorlar mıydı? Kuruyan ağaçlara üzülüp bir sonraki sezon için karagöz ve zeytin sürgünlerinde umut arıyorlar mıydı? Bilmiyorum. Tahmin etmek zor.
Ben tütünden çıkan dumanı gökyüzüne savurup odunlu semaverde pişen çayın kaynamasını beklerken, onların zamanında çayın ne kadar lüks bir içecek olduğunu düşünüyorum. Belki ellerinde dövme, paslı bir budama makası vardı. Belki o da emanetti. Benim yanımda şarjlı budama makası duruyor.
Onlar gibi işe yaramaz gördüğümüz pürleri, erkek dalları aynı mantıkla alıyoruz. Onlar bir ağacı yarım günde budarken ben on dakikada bitiriyorum. Kuruyan bir ağacı kesmek onlar için bir günlük emekti; benim şarjlı testeremle otuz dakika. Aynı özveri belki, ama daha pratik ve kolay.
İşte son zamanlarda aklımda dönüp duran kelime tam burada beliriyor: Hibrit.
Hibrit; iki farklı sistemin, yöntemin veya gücün bir arada çalışması. Hibrit araç, hibrit çalışma, hibrit enerji… Hem elektrik hem petrolün gücünden faydalanan daha ekonomik araçlar. Hem ofis hem uzaktan çalışmanın avantajlarını taşıyan daha özgür modeller. Örnekleri çoğaltılabilir.
Ama belki de asıl ihtiyaç duyduğumuz hibritlik bu değil.
Teknoloji ve modernizm yadsınamaz. Hayatımıza eskisinden çok daha hızlı yerleşmek zorunda. Asıl soru şu: Bu gidişat, örfümüzle, âdetimizle, bizi biz eden kültürümüzle hibrit ilerleyemez mi?
Belki de hibrit dediğim şey tam olarak budur: Yöntem değişirken anlamın korunması.
Teknolojinin imkânlarından faydalanırken kendimizi unutmadan ilerlemek. Topraktan kopmadan verim almak. İnsanlığımızdan kopmadan işimizi yapmak.
Sabah kepenkleri beden gücüyle değil otomatik kumandayla kaldırırken, sabahın hayırını ve bereketini yine de kendimize ve yanımızdaki esnafa iletmek. Özgüveni egoizme dönüştürmeden davranmak. Hem biz kalmak hem teknolojik olmak… Olmuyor mu?
Geçmiş her şeyiyle iyiydi demiyorum. Ama bizi biz eden değerlerle geleceğe yürüyebiliriz. Geçmişle geleceği harmanlayıp, ayağımızdaki kıl çorabın verdiği topraklama ve rahatlıkla o mekiği uzaya gönderebiliriz.
Toprağı öldürmeden, yine topraktan gelen maddelerle toprağımızı işleyebiliriz. Mahallede cenaze varken televizyonu kapatır gibi, mahalleye gümbür gümbür müzik dinletmek yerine kulaklıkla sessizliği koruyabiliriz.
Kısacası eski saygımız, vicdanımız ve hoşgörümüzle yapay zekâyı da, sosyal medyayı da kullanabiliriz.
Herkesi düşünen eski biz olsak…
Olmaz mı?


























