Bir tarihi evin çatısını onarmak, ahşap doğramasını değiştirmek ya da dış cephesini boyamak ilk bakışta sıradan bir tadilat gibi görünse de, kültür varlığı niteliğindeki yapılarda atılan her adım büyük önem taşıyor. İzmir Büyükşehir Belediyesi Koruma Uygulama ve Denetim Şube Müdürlüğü (KUDEB), tarihi yapıların özgün mimarisini, malzemesini ve kimliğini korumak amacıyla 29 ilçede yürüttüğü denetim ve rehberlik çalışmalarıyla kentin kültürel mirasını geleceğe taşıyor. 2021 yılında kurulan ve 2022 yılından itibaren fiilen hizmet vermeye başlayan KUDEB, Konak ilçesi dışında İzmir’in 29 ilçesinde faaliyet gösteriyor. Koruma Bölge Kurulları ile yerel yönetimler arasında köprü görevi üstlenen müdürlük, tarihi yapıların korunmasına yönelik süreçlerin daha hızlı ve etkin yürütülmesini sağlıyor.
Her müdahale uzman denetiminden geçiyor
KUDEB’in çalışmaları yalnızca restorasyon projelerinin denetimiyle sınırlı değil. Kentsel sit alanlarında bulunan tescilli veya tescilsiz tüm yapılarda basit bakım onarım kapsamında gerçekleştirilecek çatı onarımından dış cephe boyasına, pencere doğramalarının yenilenmesinden derz onarımlarına kadar birçok tadilat çalışması uzman ekipler tarafından yerinde inceleniyor. Yapılacak müdahalelerin özgün mimari özellikleri koruyacak şekilde planlanması sağlanıyor, uygulamalar sahada denetleniyor ve uygun bulunan çalışmalar için “Onarım Uygunluk Belgesi” düzenleniyor. Uygulama sırasında yapının kapsamlı restorasyona ihtiyaç duyduğu tespit edilirse çalışmalar durdurularak süreç Koruma Bölge Kurulu’na taşınıyor.
Sadece tarihi yapılar değil, tarihi çevre de korunuyor
KUDEB’in görev alanı yalnızca tescilli yapılarla sınırlı kalmıyor. Tarihi alanlarda yürütülen altyapı çalışmaları, kazılar, yıkımlar, ağaç kesimi ve dikimi gibi kültürel mirası etkileyebilecek uygulamalar da uzman ekipler tarafından denetleniyor. Böylece hem kentteki yatırımların sürmesi hem de tarihi dokunun zarar görmeden korunması hedefleniyor. Ayrıca izinsiz uygulamalar tespit edilerek gerekli yasal süreçler başlatılıyor, risk oluşturan yapılarda can ve mal güvenliği için önlem alınması sağlanıyor.
İki yılda 2 bini aşkın işlem
64 personel ve 31 KUDEB uzmanıyla görev yapan müdürlük, Eylül 2023’ten bu yana kültürel mirasın korunmasına yönelik binlerce çalışma gerçekleştirdi. Bu kapsamda; 291 basit bakım ve onarım başvurusu değerlendirildi. 281 tescilsiz yapı için mimari proje kontrolü yapıldı. 186 restorasyon projesi denetlendi. 526 izinsiz uygulama incelendi. 152 yapı için güvenlik önlemi denetimi gerçekleştirildi. 178 tarihi alan yıkım denetimi yapıldı. 108 tarihi alan altyapı çalışması denetlendi. 248 kazı, temizlik, ağaç kesimi ve dikimi gibi farklı uygulama incelendi. 196 kurum görüşü hazırlandı.
Koruma bilinci güçlendiriliyor
Denetim faaliyetlerinin yanı sıra KUDEB, tarihi yapı sahiplerine bakım ve onarım süreçlerinde teknik rehberlik de sunuyor. Böylece yalnızca tarihi yapıların korunması değil, kent genelinde koruma kültürünün yaygınlaştırılması da hedefleniyor. Bu çalışmalar sayesinde İzmir’in tarihi evleri, hanları, camileri, kiliseleri, sokakları ve anıtsal yapıları özgün kimliğini koruyarak gelecek kuşaklara aktarılırken, kentin kültürel hafızasının yaşatılmasına da önemli katkı sağlanıyor.
