İzmir Büyükşehir Belediyesi ile Ege Geriatri Derneği iş birliğinde, 1-2 Ekim tarihlerinde İzmir Büyükşehir Belediyesi Mustafa Necati Kültür Merkezi’nde düzenlenen 5. Uluslararası Katılımlı, 14. Ulusal İzmir İleri Yaş Sempozyumu’nda yaşlı bireylerin afet öncesinde, sırasında ve sonrasında karşılaşabileceği riskler çok yönlü ele alındı. Sempozyumun ardından yayımlanan sonuç bildirgesinde, yaşlı bireylerin afet planlarında yalnızca korunması gereken kişiler olarak değil, bilgi ve deneyimleriyle çözüm ve karar süreçlerinin aktif bir parçası olarak yer alması gerektiği vurgulandı.
Yaş Dostu İzmir Afet Eylem Planı için hazırlık
Sempozyumun en önemli çıktılarından biri İzmir için planlanan yeni çalışma oldu. Sempozyum Düzenleme Kurulu; yaşlı bireylerin sağlığını, güvenliğini, bağımsızlığını, yaşam kalitesini ve karar süreçlerine katılımını merkeze alan yaş dostu, kapsayıcı ve afetlere dirençli kentlerin geliştirilmesini desteklediğini açıkladı. Bu doğrultuda Kent Konseyi, üniversiteler, yerel yönetimler, yaşlı örgütleri, AFAD, Kızılay, Aile ve Sosyal Hizmetler İl Müdürlüğü ve Sağlık Müdürlüğü başta olmak üzere kurumlar arası iş birliğiyle “Yaş Dostu İzmir Afet Eylem Planı” çalıştayı düzenlenmesi planlanıyor.
Yaşlılar afet planlarının aktif paydaşı olacak
Sonuç bildirgesinde yaşlıların yalnızca afetlerden etkilenen veya korunması gereken bir grup olarak değerlendirilmemesi gerektiği vurgulandı. Yaşam deneyimleri, bilgi birikimleri ve yaşadıkları bölgeye ilişkin bilgileri nedeniyle yaşlı bireylerin afet yönetiminin aktif paydaşlarından biri olması gerektiği belirtildi. Risk değerlendirmesinden afet planlarının hazırlanmasına, tahliye güzergâhları ve toplanma alanlarının belirlenmesinden geçici barınmaya, sağlık hizmetlerinden tatbikatların değerlendirilmesine kadar tüm süreçlerde yaşlıların görüşlerinin alınması gerektiğine dikkat çekildi.
Risk ve kırılganlık haritaları oluşturulmalı
Bildirgenin dikkat çeken önerilerinden biri de yaşlı bireylere yönelik risk ve kırılganlık haritalarının hazırlanması oldu. Yalnız yaşayan, hareket veya duyusal kısıtlılığı bulunan, bilişsel sorunları olan, sürekli ilaç ya da tıbbi cihaz kullanan ve bakım gereksinimi bulunan yaşlıların ihtiyaçlarının afet meydana gelmeden önce belirlenmesinin önemine işaret edildi. Afet planlarının da bu ihtiyaçları kapsayacak biçimde bütüncül hazırlanması; arama-kurtarma, sağlık ve sosyal koruma sistemlerinin yaşlı bireylerin özel gereksinimleri gözetilerek oluşturulması gerektiği belirtildi.
Afet çantasında ilaç ve reçete uyarısı
Sempozyumda yaşlı bireylerin kişisel afet hazırlığına ilişkin somut öneriler de sıralandı. Düzenli kullanılan ilaçların yanı sıra ilaç raporları ve reçetelerin, tıbbi cihazların, gözlüklerin, işitme cihazlarının, protezlerin ve diğer kişisel sağlık gereksinimlerinin afet çantasında ya da kolay ulaşılabilecek güvenli bir yerde hazır bulundurulması önerildi. Kullanılan ilaçların isimlerinin, dozlarının ve kullanım sıklıklarının da yazılı olarak bulundurulmasının afet anında sağlık hizmetlerinin devamlılığı açısından önem taşıdığı kaydedildi.
İklim krizi yaşlılar için de önemli bir afet riski
Bildirge yalnızca deprem gibi afetlere değil, iklim krizinin beraberinde getirdiği risklere de dikkat çekti. Aşırı sıcaklar, yangınlar, hava kirliliği ve sellerin yaşlı bireyler üzerindeki etkilerinin dikkate alınması ve yerel ölçekte koruyucu ve önleyici politikaların geliştirilmesi gerektiği belirtildi. Yaş dostu kent yaklaşımının yalnızca erişilebilir ulaşım ve fiziksel çevreyle sınırlı kalmaması; afetlere hazırlık, güvenli tahliye, geçici barınma, sağlık ve sosyal hizmetlerin devamlılığı ile afet sonrası yaşamın yeniden kurulmasını da kapsaması gerektiği vurgulandı.
Sağlık ve bakım afet sonrasında da kesintiye uğramamalı
Sempozyum sonuçlarında kronik hastalıkların takibi, ilaç tedavileri, tıbbi cihaz gereksinimleri, bakım hizmetleri ve acil sağlık hizmetlerinin afet sırasında ve sonrasında kesintisiz sürdürülebilmesi için gerekli mekanizmaların oluşturulması çağrısı yapıldı. Acil servislerde de çoklu hastalık ve ilaç kullanımı, deliryum, demans, düşme ve travma riski ile psikolojik aciller gibi ileri yaşta daha sık karşılaşılabilen durumlara duyarlı, yaş dostu bir yaklaşım geliştirilmesi gerektiği ifade edildi. Afet sonrasındaki sürecin yalnızca hayatta kalmakla sınırlı olmadığı belirtilerek yaşlı bireylerin güvenli barınma, sağlık, bakım, sosyal ve psikososyal destek ihtiyaçlarının karşılanması, sosyal ilişkilerinin yeniden kurulması ve yaşamlarını yeniden inşa edebilmelerinin desteklenmesi gerektiği kaydedildi.
“Yaşlılar için değil, yaşlılarla birlikte”
Sempozyumun iki gün boyunca yürütülen oturumlarının ardından ortak mesaj ise şu ifadelerle özetlendi: “Afetlere hazırlık afet anında başlamaz. Yaşlılar için değil, yaşlılarla birlikte hazırlanmak gerekir.” Yaşlı bireylerin yalnızca afetlerin mağdurları olmadığı; deneyimleri, bilgileri ve yaşam alanlarına ilişkin birikimleriyle afetlere dirençli toplumların oluşturulmasında çözümün önemli bir parçası olduğu vurgulandı.
